Brand in Amsterdam - Hoe een verziekte overheidscultuur kan blijven bestaan

Auteur: Leen Schaap

Tip van: Tessa Westendorp

Datum: 24 augustus 2026

Waarom ben je dit boek gaan lezen?

Een oud-collega raadde mij dit boek aan en de voorbeelden die hij uit het boek noemde, spraken me aan. Cultuur binnen organisaties en de ongeschreven regels die daarin een rol spelen, intrigeren me al langer. Ik hoopte daar door dit boek meer inzicht in te krijgen. Daarnaast werken we bij Phaos steeds vaker voor veiligheidsregio’s, waardoor dit boek me extra relevant leek.

Wat heb je geleerd van dit boek?

Dat het nodig is om actief te kiezen op welke manier je leiding wilt geven, en om die keuze ook langere tijd vol te houden. In het boek gaat het over het zoeken naar verbinding als vorm van leiderschap of juist rechtlijnig en streng zijn. In mijn eigen leiderschapsstijl gaat mijn voorkeur uit naar verbinding, maar dat werkt niet altijd.
 
Daarnaast werd ik er door het lezen van het boek weer aan herinnerd hoe heftig groepsdruk kan zijn. Ik vond het indrukwekkend om te lezen dat iemand niet geaccepteerd wordt in een werkomgeving omdat diegene niet helemaal in het straatje van anderen past, en daardoor ook niet de kans krijgt om het werk goed te doen.  
 
Ook neem ik eruit mee dat de organisatiecultuur veel invloed heeft op de ontwikkelsnelheid en flexibiliteit van een organisatie. Dit is van belang als je betrokken bent bij verandertrajecten. In die rol wil je daarom weten met wat voor cultuur je te maken hebt. Een helpende vraag daarbij is: ‘Wat zijn hier eigenlijk de (ongeschreven) regels?’
 
Tot slot zorgden de voorbeelden in het boek ervoor dat ik me realiseerde dat de werkelijkheid van een verziekte organisatiecultuur nog erger is dan ik al dacht.

Hoe vertaal je dit naar de praktijk?

Bij een nieuwe klant wil ik voortaan alerter zijn op de geschiedenis van de leiding: hoelang zit de directie er al en hoeveel wisselingen zijn er de afgelopen jaren geweest? Dit zegt misschien iets over de flexibiliteit van de organisatie. En voor een goede borging van het werken in opgaven is absoluut flexibiliteit en veranderbereidheid nodig.
 
Tijdens een intake met een nieuwe klant zal ik ook vaker vragen welke eerdere pogingen er gedaan zijn om de cultuur te veranderen en wat die hebben opgeleverd. Als er al meerdere verandertrajecten zonder resultaat zijn geweest, is dat voor mij een reden om eerst kritisch te onderzoeken of de organisatie echt bereid en in staat is om opnieuw aan de slag te gaan.
 
De voorbeelden in het boek herinnerden me er ook aan hoe bruikbaar de kenmerken van een verwaarloosde organisatie van Joost Kampen zijn. Deze helpen om in te zien en om te benoemen dat het, in het licht van de organisatiecultuur, soms logisch is dat ongewoon of onhandig gedrag tot uiting komt.

Was er iets wat je minder goed vond aan dit boek?

In het boek wordt niet alles in chronologische volgorde verteld. Dit vond ik soms verwarrend en het leidde me regelmatig af. Ook is het boek alleen vanuit het perspectief van Leen Schaap beschreven. Ik had het interessant gevonden als er ook enkele voorbeelden vanuit andere perspectieven toegevoegd waren.