Auteur: Marshall B. Rosenberg
Tip van: Esther Bos
Datum: 12 oktober 2026
In veel trainingen komen fragmenten van geweldloos communiceren langs. Ook in de trainingen van Phaos. Het bekendst zijn misschien wel de regels van feedback geven, die vaak in meer of mindere mate op de aanpak van Rosenberg zijn gebaseerd. Om ervoor te zorgen dat de regels niet te instrumenteel worden en dat ook het gedachtengoed achter geweldloos communiceren levend blijft, besloot ik het boek van Rosenberg weer eens uit de kast te pakken. Daar heb ik geen spijt van.
Je doet Rosenberg tekort als je geweldloos communiceren zou zien als een set regels of een werkwijze. Het is eerder een filosofie of een levenshouding. Je moet je daarin kunnen vinden, anders werkt zijn aanpak sowieso niet.
Het boek start met herkenbare stappen in de communicatie: eerst de feiten op een rij, je eigen gevoelens herkennen en uitspreken, verantwoordelijkheid nemen voor je eigen gevoelens en een verzoek doen. De stappen zelf zijn echter niet de crux; die zit veel dieper en dat staat in het boek goed beschreven.
De stap waarin je verantwoordelijkheid neemt voor je eigen gevoelens, laat goed zien hoe diep de filosofie van Rosenberg gaat. Als je boos bent omdat iemand te laat komt op jullie afspraak, is het belangrijk om na te gaan wat er aan de hand is. Misschien ben je geneigd om te denken: “ik ben boos, omdat de ander te laat is”. In de filosofie van Rosenberg vraagt dat om een diepere reflectie. Een ander kan nooit verantwoordelijk zijn voor jouw gevoelens, in dit geval boosheid. Waarschijnlijk ben je niet altijd boos als iemand te laat komt, of niet op iedereen die te laat komt. En daar wordt het interessant.
Rosenberg nodigt je uit om je eigen behoeften te onderzoeken. Pas als je daarin tot de kern bent gekomen, kun je ook een verzoek doen waar je echt wat mee opschiet. De kracht van het boek zit in de houding die nodig is om dit te bereiken. Dit vraagt in het kort om inzicht in je eigen innerlijke wereld, in je behoeften en in het vermogen je te kunnen verplaatsen in een ander. De regels helpen om het gesprek structuur te geven, maar zijn een lege huls als je niet in staat bent om je eigen behoeften en die van een ander te erkennen.
In trainingen besteed ik geregeld aandacht aan het “lastige” gesprek: een gesprek waarin je iets waar je last van hebt bespreekbaar wilt maken en dat je misschien liever uit de weg gaat. De vraag wat de onderliggende behoefte is van een verzoek, blijkt nog niet zo makkelijk te beantwoorden. En daar ligt precies de kracht van geweldloos communiceren.
Het lijkt op het eerste gezicht makkelijk om gestructureerd het gesprek te voeren. In de praktijk vraagt het echter om én stil te staan bij je eigen behoeften, én je verplaatsen in de behoefte van een ander én te accepteren dat een ander een autonoom handelend persoon is, die dus niet altijd op jouw verzoek in zal gaan. Het boek nodigt uit tot zelfonderzoek en empathie voor de ander. Het boek is daarmee veel minder een stappenplan, maar levert vooral goede ingrediënten voor effectieve communicatie en echt contact.
Rosenberg, psycholoog en hulpverlener, ontwikkelde het model voor het eerst in 1972 en is er decennialang aan blijven werken. Op sommige momenten zijn de voorbeelden erg gedateerd en hier en daar moest ik wel even met mijn wenkbrauwen fronsen. Daarnaast lijkt zijn insteek lijkt soms lastig toe te passen in de zakelijke omgeving van nu. De voorbeelden spelen zich vooral in de privésfeer af en zijn soms wel erg uitzonderlijk en ver van ons – of in iedere geval mijn – dagelijks leven. Het vraagt wel wat van je voorstellingsvermogen om dit ook in een overleg op je werk of in een gesprek met iemand in een hogere functie in te zetten.
Als je daardoorheen kunt lezen en je ook in een zakelijke omgeving met meer empathie wilt communiceren, dan is dit boek een prachtige inspiratiebron en nodigt het uit om er in elk geval mee te starten.
|
Meer lezen? Bekijk al onze boekentips!
|